اسير لاهيجانى ، محمد شمس الدين محمد بن على گيلانى لاهيجى نوربخشى متخلص به اسيرى عارفى وارسته ، زاهدى پاكباز و دل از علايق دنيوى گسسته و به حقيقت و صفا پيوسته ، از جوانى پا به دايرهء تصوف نهاده و به شرف فقر رسيده ، حلقهء ارادت سيد محمد نوربخش بر گوش جان كشيده و در علم و عرفان آن‌چنان صاحب - نظر گرديده كه به رتبهء والاى پيرى و مرادى ارتقا يافته و دستگيرى پويندگان راه حقيقت را به عهده گرفته بود . پدرانش همه از گروه فضلا و محترمين بوده‌اند و شيخ در چنين خانواده‌اى تولد و نشوونما يافت : « در عنفوان شباب ، بعد از اكتساب علوم صوريه . . . » « 1 » در سال 849 هجرى قمرى « 2 » به خدمت حضرت سيد محمد نوربخش رسيد و به عالم فقر مشرف گرديد ؛ به تزكيهء روح پرداخت و صفحه نهاد از سياهى تعلقات و هوس پاك ساخت ؛ به مطالعه و شناخت وجود دست يازيد و حقايق را شناخت و با روحى پاك و آزاد به تعمق و تفكر در اسرار آفرينش پرداخت و در هفت شهر عشق و دنياى تصوف و عرفان سير كرد . چله‌نشينيها كرد ، در خدمت پير منيّتها را از خود بيرون كرد و با انباشته شدن از دوست ، واصلى كامل و مرشدى صاحب نفس و سوخته‌دل از كوره طلب بيرون آمد و اجازهء دستگيرى و ارشاد يافت . اينجا ديگر سن‌وسال براى سالك مطرح نيست ، وصول است و فنا ، عشق است با همه تجلياتش . اسيرى سه بار از حضرت سيد محمد نوربخش اجازهء ارشاد گرفت و بعد از ارتحال پيرش در سال 869 هجرى قمرى مسندنشين طريقت گرديد ؛ به شيراز نقل مكان نمود و به دستگيرى خلق خدا پرداخت ، « در محلهء لب آب وصل به دروازه باب السلام . . . » « 3 » خانقاه نوريه را بساخت ، اين خانقاه بزرگ و بىنظير امروزه وجود ندارد ولى مىدانيم كه « صحنهاى وسيع داشته ، الحال آنها را به غصب برده و مواشى و غيره در آنها كرده و موقوفات آن را از ميان برده‌اند . . . » « 4 » مرتبهء فضلى شيخ تا بدان حدّ بود كه بزرگان عصر در مكاتبات خويش با القاب : « حضرت ارشادپناه ، آيينه صفات الله ، درج گوهر درج ولايت ، اختر برج هدايت ، واقف حقايق ناسوت ، عارف دقايق لاهوت ، صاحب فناء الفنا ، ناصب لواء البقا ، مسافر مراحل جبروت ، مجاور منازل ملكوت « 5 » . . . » وى را مخاطب مىساختند و مقام زهد و ايمان او بدان مرتبه بود كه پاكبازان وارسته به

--> ( 1 ) . مجالس المومنين ، قاضى نور الله شوشترى ، كتابفروشى اسلاميه ، تهران ، 1375 هجرى قمرى ، جلد 2 ، صفحهء 155 . ( 2 ) . شرح گلشن راز ، شمس الدين محمد لاهيجى ، چاپخانهء حيدرى ، تهران ، صفحهء 698 . ( 3 ) . طرائق الحقايق ، محمد معصوم شيرازى ، به كوشش محمد جعفر محجوب ، كتابخانهء سنائى ، تهران 1339 ، جلد 3 ، صفحهء 130 . ( 4 ) . آثار العجم ، فرصت الدوله شيرازى ، به كوشش على دهباشى ، انتشارات فرهنگسرا ، تهران 1362 ، صفحهء 462 . ( 5 ) . مجالس المومنين ، قاضى نور الله شوشترى ، جلد 2 ، صفحهء 151 .